Załącznik nr 11
SKRAJNIA BUDOWLI NA ODCINKACH TORU PROSTEGO I W ŁUKU

1.Wymagania podstawowe:
1) skrajnia budowli jest to zarys figury płaskiej, stanowiący podstawę do określania wolnej przestrzeni dla ruchu pojazdów szynowych, na zewnątrz której powinny znajdować się wszelkie budowle, urządzenia i przedmioty położone przy torze, z wyjątkiem urządzeń przeznaczonych do bezpośredniego współdziałania z taborem jak na przykład hamulce torowe w stanie roboczym i przewody jezdne,
2) wymiary skrajni w kierunku pionowym liczy się w [mm] od powierzchni główki szyny, a w kierunku poziomym - od osi toru,
3) skrajnię budowli oraz wybrane parametry wolnej przestrzeni stosowane na istniejących liniach kolejowych regulują postanowienia Polskiej Normy PN-69 K-02057 oraz przepisy UIC,
4) podane na rysunkach 1 - 4 wymiary skrajni budowli obowiązują na prostych odcinkach toru oraz w łukach o promieniu większym niż 4000 m i odnoszą się do prostokątnego układu współrzędnych położonego w płaszczyźnie prostopadłej do osi toru, którego oś pionowa pokrywa się z osią toru, a oś pozioma leży w płaszczyźnie górnej krawędzi główki szyn,
5) w łukach o promieniach 4000 m i mniejszych należy stosować poszerzenie poziomych wymiarów skrajni budowli zgodnie z tablicami 1 i 2 ,
6) przy budowie nowych normalnotorowych linii, przy modernizacji linii istniejących oraz przy wznoszeniu wszelkich budowli i urządzeń, zarząd kolei może określić inne, dodatkowe wymagania odnośnie skrajni budowli na administrowanych liniach kolejowych.

2. Wymagania uzupełniające
1) na mostach o długości do 10 m z torem na podsypce, w konstrukcjach skrzynkowych i na przepustach oraz pod nowo wybudowanymi obiektami mostowymi na szlaku, odległość dolnego obrysu skrajni DE powinna wynosić nie mniej niż 700 mm poniżej główki szyny,
2) na mostach z jazdą górą z obniżonym chodnikiem, położenie punktów C i D należy przyjąć na poziomie chodnika,
3) w tunelach poza skrajnią budowli, powinna być pozostawiona dodatkowa przestrzeń o szerokości 300 mm na liniach dwutorowych i 400 mm na liniach jednotorowych. Podana wolna przestrzeń poza skrajnią budowli w tunelach powinna być zastosowana na całej wysokości skrajni budowli, przy czym wymiar pionowy do górnej obudowy tunelu w obiektach nowych powinien wynosić 5450 mm ,
4) skrajnię budowli z zastosowaniem wolnych przestrzeni w konstrukcjach skrzynkowych długości powyżej 20 m, liczonych po torze wewnątrz skrzynki wraz z równoległymi skrzydłami, należy określać jak dla tunelu, a do długości 20 m należy stosować wolną przestrzeń oznaczoną linią ABC,
5) najmniejsza odległość osi toru od krawędzi obudowy tunelu stacyjnego, słupów, latarń, na peronie po którym odbywa się ruch wózków bagażowych - powinna wynosić 4000 mm, a na peronie bez ruchu wózków - 3000 mm; odległości te należy zachować do wysokości 3050 mm nad główką szyny,
6) wrota lokomotywowni, wagonowni itp. nie wymagają stosowania wolnych przestrzeni poza skrajnią budowli.

3. Na rys 1 -4 przedstawiono graficznie skrajnię budowli wg PN -69 K-02057 wraz z uwzględnieniem dodatkowego wymogu określonego w § 18 ust.5.

Objaśnienia do rys. 1 - 4

Wymiary na rys. 1 -4.
a = 135 mm dla przedmiotów nieruchomych stale połączonych z szyną jezdną,
a = 150 mm dla pozostałych przedmiotów nieruchomych,
b = 41 mm dla kierownic przy krzyżownicach rozjazdów i skrzyżowań torów,
b = 45 mm dla odbojnic, w przypadkach szczególnych za zezwoleniem Ministerstwa Infrastruktury,
b = 67 mm dla przedmiotów nieruchomych w innych przypadkach.

Odsyłacze na rys. 1-4 .

1) dla budowli wybudowanych przed wprowadzeniem tej skrajni dopuszcza się 1770 mm,
2) dla wysokich peronów i innych urządzeń wybudowanych przed wprowadzeniem niniejszej skrajni dopuszcza się 1700 mm,
3) dopuszcza się dla budowli i urządzeń wybudowanych przed wprowadzeniem tej skrajni,
4) dla peronów na liniach zelektryfikowanych dopuszcza się 960 mm tylko za zgodą Ministerstwa Infrastruktury ,
5) dopuszcza się dla budowli wybudowanych przed wprowadzeniem tej skrajni,
6) dopuszcza się w przypadkach szczególnych i tylko za zgodą Ministerstwa Infrastruktury.

Wymagana wolna przestrzeń na rys. 1 -4

AB  - na przystankach,
ABC  - na obiektach mostowych długości ponad 20 m bez wykuszy z jazdą górą,
ABCDE  - na szlakach, z wyjątkiem peronów na przystankach i przestrzeni na i pod obiektami mostowymi,,
ABGDE  - pod nowo budowanymi obiektami mostowymi na szlaku,
FG  - na stacyjnych torach głównych zasadniczych i dodatkowych oraz na obiektach mostowych długości poniżej 20 m lub długości powyżej 20 m z jazdą dołem, jeżeli istnieje wolna przestrzeń w płaszczyźnie dźwigara głównego,
FGD  - na obiektach mostowych długości poniżej 20 m lub długości powyżej 20 m z jazdą górą w przypadku zastosowania wykuszy oraz pod istniejącymi obiektami mostowymi na szlaku,
HI  - na torach stacyjnych, z wyjątkiem torów głównych zasadniczych i dodatkowych.

Rys. 1. Skrajnia budowli na liniach nie podlegających elektryfikacji (skrajnia A)
Na rysunku dolnego obrysu skrajni zaznaczono dodatkowy wymóg określony w § 18 ust. 5

Rys. 2. Skrajnia budowli ulgowa linii zelektryfikowanych z siecią górną, dla budowli istniejących (skrajnia B)
Na rysunku dolnego obrysu skrajni zaznaczono dodatkowy wymóg określony w § 18 ust. 5

Rys. 3. Skrajnia budowli linii zelektryfikowanych z siecią górną dla nowych budowli ciężkich, tj. takich których stateczność umożliwia zakotwienie linki nośnej przewodów jezdnych trakcji elektrycznej (skrajnia C)
Na rysunku dolnego obrysu skrajni zaznaczono dodatkowy wymóg określony w § 18 ust. 5

Rys. 4. Skrajnia budowli linii zelektryfikowanych z siecią górną dla nowych budowli lekkich tj. takich których stateczność uniemożliwia zakotwienie linki nośnej przewodów jezdnych trakcji elektrycznej (skrajnia D)
Na rysunku dolnego obrysu skrajni zaznaczono dodatkowy wymóg określony w § 18 ust. 5

4. Skrajnia na odcinkach toru w łuku:

1. w torach położonych w łukach o promieniach 4 000 m i mniejszych, pudła pojazdów szynowych będą ustawiać się równolegle do cięciwy, którą wyznaczają czopy skrętu wózków oraz ulegać będą pochyleniom do wewnątrz łuku, zgodnie z przechyłką jaka występuje na części kolistej łuku. Powoduje to konieczność poszerzania na łuku poziomych wymiarów skrajni podanych na odpowiednich rysunkach 1 - 4 o wartości:

a) w części wewnętrznej łuku:

bw=bR+bh

b) w części zewnętrznej łuku:

bz=bR

gdzie:
bR - poszerzenie wywołane ustawianiem się pojazdu wzdłuż cięciwy,
bh - poszerzenie wywołane przechylaniem się pudła pojazdu torowego.

2. wartości poszerzenia poziomych wymiarów skrajni hR podane zostały w tablicy 1 i dotyczą one zarówno poszerzenia wymiarów skrajni w części wewnętrznej łuku, jak i w części zewnętrznej.

Tablica 1
Obustronne poszerzenia poziome wymiarów skrajni budowli [mm]

R [m] bR [mm]
4 000 -3 500 10
3 500 - 2 500 15
2 500 - 1 800 20
1 800 - 1 500 25
1 500 - 1 200 30
1 200 - 1000 35
900 40
800 45
700 50
600 60
500 75
450 80
400 90
350 105
300 120
280 130
260 140
250 145
240 150
220 165
200 180
190 190
180 200

3. zmiany skrajni wywołane pochyleniem się pudła pojazdu na przechyłce h, uwzględnia się jako poszerzenie wymiarów poziomych skrajni jedynie od strony wewnętrznej łuku. Przy określonej przechyłce h, charakterystyczne punkty skrajni na wysokości Hi nad główką szyny wewnętrznej ulegają przemieszczeniu do wewnątrz łuku o wartość:

gdzie:
bh- poszerzenie skrajni z uwagi na przechyłkę [mm],
Hi - wymiar pionowy skrajni na prostej [mm],
h - maksymalna wartość przechyłki jaka występuje na łuku [mm].

W tablicy 2 zestawiono ekstremalne wartości poszerzenia bh dla charakterystycznych punktów skrajni przy różnych wartościach przechyłek.

Tablica 2
Jednostronne poszerzenia poziome wymiarów skrajni budowli [mm]

h [mm] bh [mm] mierzone na wysokości H ponad główką szyny:
  4850 4250 3850 3050 1100 300
150 490 430 390 305 110 30
145 470 415 375 300 105 30
140 455 400 360 285 105 30
135 440 385 350 275 100 30
130 420 370 335 265 95 25
125 405 355 325 255 90 25
120 390 345 310 245 90 25
115 375 330 300 235 85 25
110 355 315 285 225 80 25
105 340 300 270 215 80 20
100 325 285 260 205 75 20
95 310 270 245 195 70 20
90 290 255 230 185 65 20
85 275 245 220 175 65 20
80 260 230 205 165 60 15
75 245 215 195 155 55 15
70 225 200 180 145 50 15
65 210 185 170 135 50 15
60 195 170 155 125 45 15
55 180 155 145 110 40 10
50 160 145 130 100 35 10
45 145 130 115 90 35 10
40 130 115 105 80 30 10
35 115 100 90 70 25 10
30 100 85 80 60 25 10
25 80 70 65 50 20 5
20 65 60 55 40 15 5

4. w torach linii wielotorowych położonych w łukach, rozstaw torów należy zwiększyć o wartości podane w tablicy 3

Tablica 3
Poszerzenie rozstawu torów w łukach [mm]

Promień
łuku
R
[m]
W przypadku przechyłki toru zewnętrznego większej od przechyłki w torze wewnętrznym W pozostałych przypadkach
na szlaku w torach głównych na stacjach
dla linii kolejowych o prędkości v [km/h]
v<100 100<v<160 v>160 v<100 100<v<160 v>160 v<100 100<v<160 v>160
4000 45 90 140 30 50 80 20 20 40
3500 45 100 150 35 60 100 20 20 40
3000 60 110 160 40 70 110 25 25 50
2000 90 170 250 65 100 130 35 35 70
1800 100 190   70 120   40 40  
1500 115 230   80 140   50 50  
1200 160 260   110 160   60 60  
1000 220 270   145 170   75 75  
800 230 280   160 190   90 90  
700 255 300   180 200   105 105  
600 260 320   190 220   120 120  
500 290 340   220 250   145 145  
400 340     260     180    
350 375     290     205    
300 425     335     240    
250 480     385     290    
200 560     460     360    
180 580     490     400